De kit

Het starten van de Flyball vergt geen bijzondere vaardigheid, hij vliegt zo uit de hand weg. Geen buiten aardse wezens die per vliegende schotel aan komen zetten, maar gewoon de Flyball.

De kit bevat de in zwart rood en wit gekleurde Depron onderdelen, een setje houten onderdelen voor de vleugelversteviging, een motorbevestigingsplaatje, roerhoorntje, wielen (d.w.z. ronde triplex schijfjes) en de bevestiging/versteviging voor het onderstel aan de romp. Verder een draadstangetje voor het onderstel en een carboonstaafje voor de verbinding tussen servo en roer. Een zeer eenvoudige bouwbeschrijving en een groot stickervel met vlaggen completeert het geheel en zoals gezegd, helaas ontbreekt hierop de Nederlandse vlag. De edele delen, aandrijving en besturingscomponenten, dienen dus nog te worden aangeschaft, cq. aan de eigen voorraad te worden onttrokken. Robbe beveelt hiervoor de volgende componenten aan: Roxxy BL Outrunner; lipo-accu 2S0P 7,4 V 350 mAh, propeller 9x4 APC slow fly; servo FS PIC (2x) en een Roxxy BL Control 808.

Montage
De hoofdonderdelen van het model zijn vijf Depron plaatjes met een dikte van 3 mm voor de borst- en de rugvin en 6 mm voor, de cirkelvormige vleugel, de twee roerdelen. Depron is geëxtrudeerd polystyreen schuimplaat dat uit fijne, niet zichtbare, korrels is opgebouwd en een glad oppervlak heeft. Voor het lijmen van Depron kunnen de volgende lijmsoorten worden gebruikt: witte houtlijm, UHU-Por, styropor secondenlijm en polyurethaan lijm. Met deze laatste zijn goede ervaringen opgedaan bij voorgaande modellen en dus weer toegepast.

Bij die grote platen is het van belang dat alle goed vlak blijft. Na het inlijmen van de verstevigingslatjes moet alles stevig op een vlakke plaat worden aangedrukt. Ook de rug- en borstvin dienen strak en haaks geplaatst te worden. Gebruik hiervoor wat stevige latten. Dunne wieltjes bevestigen met een tegelkruisje. (zie ook "Tips en truuks")

Bij de Flyball wordt ook een onderstel meegeleverd. Nou ja, onderstel is wel een groot woord voor een stangetje van 1,25 mm, twee triplex rondjes met bijpassende stickers, natuurlijk met de opmaak van een voetbal. De stangetjes zijn echter toch wel zo iel dat voor verenstaal van 1,5 mm is gekozen. Ook niet overdreven dik, maar 2 mm leek wel wat zwaar. Het buigen van deze pootjes vergt wel een gedegen driedimensionaal inzicht dat dit niet iedereen gegeven is. Het is dan ook zondermeer de lastigste en meest tijdrovende klus van het hele bouwen. Daarenboven voegt dit onderdeel ook nog enig gewicht toe. Het nut van dit landingsgestel is overigens twijfelachtig. De pluskant is dat het bij de landing bescherming geeft aan de edele delen van dit model en dat bijvoorbeeld vanaf een asfaltweg kan worden gestart. Voor de stevigheid is tussen de wielen nog een dwarsverbinding aangebracht van een saté prikker, erg licht, flexibel en veel goedkoper dan een koolstof staafje. Hiervoor is eerst over de naafeinden een stukje krimpkous aangebracht en verlijmd met dunne secondenlijm en de saté prikker daaraan met een kleine tywrap bevestigd. De pootjes kunnen dan niet meer uit elkaar en dit geeft de onderkant maximale bescherming. De wielen is aan de binnen en buitenzijde vergrendeld met een paar tegelkruisjes.

Het starten op een graspiste of op een ruwe asfalt ondergrond bleek achteraf nauwelijks mogelijk en het is dus de vraag of je het onderstel wel moet aanbrengen. Ten behoeve van de presentatie in Modelbouw actueel is het dus wel gedaan.

Motor, regelaar, accu en propeller
De Roxxy BL is een krachtige lichtgewicht 14-polige buitenloper met een groot koppel. Deze moderne motor is voorzien van neodynium magneten en is bijzonder geschikt voor het gebruik van Lithium-Polymer accu’s. Deze buitenlopers hebben geen vertraging nodig en hebben over het gehele regelbereik een efficiency van 75 tot 80 %. Het stationaire onbelaste toerental bedraagt volgens de 1100 omw/min/v. Volgens specificatie resulteert dit bij een 2S1P Lipo en een 8x6 propeller in 6100 toeren. Volgens de bouwbeschrijving moet de Flyball echter met een 9x4 propeller worden uitgerust. De praktijk zal wel uitwijzen wat het beste is. De motor wordt met drie boutjes aan het multiplex kruis op de voorkant geschroefd. De propeller wordt met een O-ring op de houder vastgezet waardoor het als het bij de landing in de verticale stand staat kan kantelen en beschadigingen daardoor zo veel mogelijk worden vermeden.

De propeller wordt met een O-ring aan de motor bevestigd. Hierdoor kan hij bij een neslanding mee bigen en is de kans op beschadiging zeer gering. De servo wordt door de vleugel heen geplaatst en vastgezet met een half tegelkruisje. De "edele delen" worden onder aan de borstvin bevestigd. Ook het onderstel wordt via een triplex plaatje aan beide zijden van de borstvin bevestigd. Verder zijn de wieltjes onderling met een cocktailprikker met elkaar verbonden om de stevigheid te verbeteren.

Als regelaar is de Roxxy BL Control 808 toegepast, een ultra kleine microprocessor gestuurde proportionele regelaar met automatische programmaring na in bedrijf name. Deze kan zowel voor NiMh als Lipo accu’s kan worden gebruikt, hoewel NiMh accu’s voor dit model niet in aanmerking komen. De taktfrequentie van deze regelaar is 35 kHz waardoor een uitstekende fijnregeling mogelijk is, die vooral bij het torquen en hoveren van belang is. De rem is programmeerbaar in- en uit te schakelen, zo ook de “power off swich”.

Voor dit soort modellen komen vanwege het gewicht alleen maar Lithium-polymeer (Lipo) of Lithiu-ion (Lion) accu’s in aanmerking. Door Robbe wordt een Lipo 7,4 V 2S1P van 350 mAh aanbevolen, doch in een al snel is een 1000 mAh toegepast. De reden hiervoor wordt in het hoofdstukje “Het vliegen” nader toegelicht.

Zender, ontvanger, servo’s
Als zend- en ontvanginstallatie kan worden volstaan met een vierkanaals uitvoering met een elevon schakeling. De bevestiging van de servo’s was even een probleempje. Het Depron van de vleugel is maar 6 mm dik en biedt weinig houvast. Het vastlijmen van servo’s is voor mij uit den boze, dus maar iets anders verzonnen. Na enig speurwerk in mijn bouwmaterialen voorraad kwam ik op het idee om hiervoor tegelkruisjes te gebruiken. Hiervan zijn twee tegenover elkaar liggende pootjes afgeknipt zodat er een stripje overblijft. Op het kruispunt is een gaatje van 1,5 mm geboord. Het servo schroefje wordt door de Depron heen geprikt en in het stripje geschroefd. De zaak aandraaien en de servo zit perfect in de vleugel geklemd. Eenvoudiger en vooral goedkoper is nauwelijks denkbaar! De verbinding tussen servo en roer wordt met een koolstof staafje van 1,5 mm gemaakt. Voor de scharnieren zijn aan de servo kwiklinks toegepast om nog enige stelmogelijkheid te hebben. Deze zijn op een afstand van 7 mm van het draaipunt, meestal het middelste gaatje, ingehaakt. Aan de roerzijde is krimpkous gebruikt. Hierbij moet er op gelet worden dat er tussen staaf en roerhoorntje een afstand van 1 tot 2 mm blijft omdat er anders contact kan worden gemaakt waardoor op den duur de krimpkous door kan slijten. De krimpkous wordt na het afstellen met dunne secondenlijm vastgezet.

De plaats van de servo’s wordt op de tekening niet aangegeven, maar een helft van het koolstofstangetje dat wordt meegeleverd geeft ongeveer de plaats aan. De door mij toegepaste servo’s zijn iets zwaarder dan de FS 31 van Robbe. Om het zwaartepunt op de goede plats te houden is ze iets verder naar voren geplaatst. Omdat het meegeleverde koolstofstaafje hierdoor te kort was is (experimenteel en veel goedkoper) eentje vervangen door een saté prikker.

Het bevestigen van de besturingscomponenten en de vaak stugge bedrading met de stekkers vormt een probleempje. Hiervoor zijn enkel t-raps en klittenband gebruikt. In verband met de gladde oppervlakte van de accu is aan de achterkant een styropor steuntje geplakt.

Montage aandrijf en besturingscomponenten
De aandrijf- en besturingscomponenten zijn aan de onderkant bevestigd met behulp van klittenband. Hiertoe worden stukjes klittenband met de rugzijde aan elkaar genaaid en op de borstvin geplakt. Voor de elektrische verbinding tussen regelaar en motor worden z.g.n. Büchelstekkertjes met goudcontacten gebruikt die met de motor worden meegeleverd. Deze moeten eerst op de draden worden gesoldeerd en met krimpkous worden geïsoleerd. Hierbij de krimpkous aan beide zijden zover over de soldeerverbindingen schuiven dat ze bij het in elkaar schuiven aansluiten. Voor de verbinding tussen accu en regelaar wordt het op de accu gemonteerde JR-stekkertje gebruikt dat tot een stroomsterkte van 7 A bruikbaar is. Voor deze toepassing is dit juist voldoende. Verder is de verbinding vergrendelend hetgeen zeer belangrijk bleek! Bij de eerste vliegoefeningen bleek dat de accu bij snelle manoeuvres uit de bevestiging schoot en onder het vliegtuig kwam te hangen. De koppeling met het JR-stekkertje was zodanig solide dat hij niet losliet waardoor alle functies in tact bleven en de Flyball ondanks het verstoorde evenwicht veilig aan de grond kon worden gezet. Als oplossing is voor alle zekerheid toch maar een stripje styropor op de borstvin gelijmd om dit euvel te verhelpen.

Gewicht en zwaartepunt
Nadat het geheel was gemonteerd eerst maar eens even kijken naar het gewicht. In de specificatie wordt een “all-up” gewicht van 150 gram aangegeven. Op de keukenweegschaal kwam ik, met de 1000 mAh accu, echter op een gewicht van 233 gram. Nu moet ik toegeven dat ik niet overal de voorgeschreven lichtgewicht componenten heb toegepast, maar dit maakt hooguit 15 gram verschil uit. Wat wordt er dan met het “all-up” gewicht bedoeld? Als ik het gewicht van de aandrijf- en besturingscomponenten optel kom ik al op een gewicht van 130 gram en de Flyball schoon aan de haak weegt afgebouwd ook al gauw meer dan 100 gram. Een totaal (all-up?) gewicht van 150 gram lijkt mij daarom totaal niet haalbaar.

Met alle voorgeschreven componenten bevestigd wordt het zwaartepunt bepaald op 15 mm achter de opgegeven positie van 110 mm achter de neus. Deze ligt met de 350 mAh accu te ver naar achteren en er is nog ongeveer 15 gram lood in de neus nodig om dit op de juiste plaats te krijgen. De correctie was echter ook mogelijk door een 17 gram zwaardere 1000 mAh accu te gebruiken. Deze oplossing leek mij een stuk aantrekkelijker daar hiermee de vliegduur dus ook aanmerkelijk wordt verlengd.

Het vliegen
De vleugel van de Flyball is een profielloze cirkelvormige plaat. Dit betekent dat de aërodynamische vleugeleigenschappen, die een model goed of slecht laten vliegen, eigelijk per definitie slecht zullen zijn. Maar juist daarom kun je met de Flyball de meest onverwachte, vreemdste, bedoelde en niet bedoelde, capriolen uithalen. Het verschil tussen bijvoorbeeld de Robbe Flyball en  de Robbe Freewind, die compleet uitgerust ongeveer eenzelfde bedrag uit de hobbykas vergen, is wel ongeveer te vergelijken met het vliegen van een koolwitje en een meeuw. Toeschouwers vinden het in het algemeen prachtig als het nog juist voordat het als grasmaaier functioneert weer opstijgt of statig, het liefst verticaal, weg vliegt. Wat de piloot op dat moment dacht of bedoelde hoeft immers niemand te weten! Dit vliegen is wel iets anders dan met een gewoon vliegtuig. Door de profielloze vleugel surft hij eigelijk op de lucht, zoals een surfplank over het water. De lift wordt in belangrijke mate ondersteund door de trekkracht van de motor en de luchtstroom van de propeller. Ook is het effect van de roeren opvallend beter met een draaiende propeller dan zonder. Het vlieggedrag wordt hierdoor in veel sterkere mate bepaald dan bij een normaal vliegtuig. Door beide effecten is het stijgen en dalen fijngevoelig met de toeren te regelen. Met het hoogteroer wordt hierbij de stand van de vleugel geregeld waardoor in combinatie met de toerenregeling de vliegsnelheid van hoveren tot snel vliegen mogelijk is. De luchtstroom van de propeller over de grote roeren doet hier veel. De 9x3,8 propeller komt daarom goed van pas en zorgt ook bij lage snelheid voor een kiepmoment dat snelle overgangen mogelijk maakt.

De Flyball is klein en met een beetje ruwe asfaltweg is het al moeilijk om hem van de weg op te laten stijgen. Bij een te grote oneffenheid kan hij gemakkelijk voorover kantelen en raakt de propeller beschadigd, maar één keer in de lucht is hij goed te hanteren, zelfs 3D figuren zijn mogelijk.

Veelal lukt het door volgas te geven om je uit moeilijke situaties te redden. En als het niet lukt om de Flyball te redden? Meestal geen probleem. Hij is zo licht dat ook bij een onzachte aanraking met de grond er geen of weinig schade is. Hier en daar misschien wat recht buigen, spulletjes even weer op hun plaats vastzetten en hij kan weer!

Hoewel de wielen niet echt geschikt zijn om een grondstart te maken is dit op een gladde asfaltbaan wel mogelijk. De grondspeling van de propeller is echter zo gering dat een kiezelsteentje al roet in het eten kan gooien. De meest voor de hand liggende start is de onderhandse handstart. Na een paar proefvluchten is enig profiel op de voorkant van de schijf aangebracht door de randen af te ronden. Het is weinig, maar toch resulteerde dit in een iets voorspelbaarder vlieggedrag. Ook de windgevoeligheid is redelijk en het is zelfs gunstig met een beetje wind om truckjes als een verticale landing uit te voeren of het model uit de lucht plukken.

De accu keuze is hierbij ook erg belangrijk. Het gemeten statisch toerental met de 1000 mAh accu ligt op 5350 omw/min en bij de 350 mAh op 4850 omw/min, beide gemeten met een 9x3,8 propeller. Dit ligt ongeveer 10% lager dan in de specificatie wordt aangegeven. De motorspecificaties geven aan dat de trekkracht 350 – 400 gram bedraagt. Dit betekent een trekkracht/gewichtsverhouding van 1,5 : 1 waardoor het mogelijk is om de Flyball bijna verticaal te laten stijgen. Deze waarden zijn echter alleen maar te realiseren onder de ideale (statische)omstandigheden. In de praktijk heb je echter nog te maken met een lagere accu spanning en de vliegweerstand. Het gemeten lagere toerental geeft al aan dat er met aanzienlijke verliezen rekening moet worden gehouden. Toch is het mogelijk om met een volle accu de Flyball verticaal te laten klimmen. Let hierbij op, want hij wordt snel kleiner!

Gewoon, lekker viegen met de Flyball.

De Flyball koop je voor een spotprijsje! De verkoop strategie van Robbe lijkt mij daarom te vergelijken met die voor inktjet printers. De printers kosten bijna niks in vergelijking met de inktpatronen. Het in de markt zetten van de Flyball voor, volgens de Robbe site, van € 28.30, maar inmiddels wordt hij ook al voor enkele euri minder verkocht, lijkt er dan ook echt op om de bijbehorende componenten als motor, propeller, regelaar, accu’s, mini ontvanger en dito servo’s te verkopen. Alle foto’s die je in folders e.d. ziet zijn van de bovenkant gemaakt en wekt de indruk dat het zo kan vliegen. De noodzakelijke edele delen onder de vleugel worden niet getoond! Een dergelijk pakket komt toch al gauw op € 200,00. Gelukkig hebben vele modelbouwer/vliegers nog wel de nodige toepasbare componenten op de plank liggen en kan e.e.a. voordeliger uitvallen.

Tijdens de komende voetbal EK zal de Flyball met een Nederlandse signatuur vliegen.

Het totale bedrag is anders een aardige investering voor een leuk stuk speelgoed. Speelgoed? Nou, nee!  De Flyball stijgt qua kwaliteit, techniek en mogelijkheden verre uit boven de vliegende objecten die heden ten dage in speelgoedwinkels worden verkocht. Daarom is de Flyball een vliegend object dat jezelf en de omgeving kan boeien. Het is een dartel model waarmee onverwachte manoeuvres zijn uit te voeren op of in een kleine ruimte.

Je vraagt je af of de Flyball een schot in de roos is of een bal op de lat. Als Duitsland 2006 “Weltmeister” was geworden zou Robbe er in der Heimat zeker vele duizenden meer hebben verkocht dan nu. Als “wij” in 2008 europees kampioen worden moet Robbe hem maar met een Nederlandse vlag op de markt brengen. Hoe het ook zal verlopen, het blijft een leuk ding dat steeds weer de aandacht van publiek en toevallige voorbijgangers trekt.

De Flyball heeft inmiddels vele uurtjes rondgedarteld waarbij moet worden vastgesteld dat de vliegeigenschappen ver boven verwachting zijn, zeker als je begrijpt waarom het vliegt zoals het vliegt, of beter gezegd: “luchtsurft”. Toch zijn er wat ideeën ontstaan om er nog wat aan te verbeteren, vooral om het gewicht nog wat omlaag te brengen waardoor de trekkracht duidelijk groter wordt dan het gewicht.

Technische gegevens:

Model

Type                            Flyball
Fabrikaat                      Robbe
Materiaal                      Depron
Spanwijdte                    450 mm
Vleugelopp.                  15.9 dm2
Gewicht afgebouwd       233 gram
Vleugelbelasting            9,40 g/dm2

Motor

Type                            Roxxy BuitenLoper 2815
Accu                            2 Lipo cellen (2S1P)
Stroom (nominaal)         6 – 8 A
Stroom max (60 sec.)    7 A
Toerental specificatie     1100 omw/min/V, (n-start = 8140 onw/min)
Toerental gemeten         4850 omw/min (350 mAh accu, propeller 9x3,8)
                                   5350 omw/min (1000 mAh accu, propeller 9x3,8)
Gewicht (totaal)             33 gram

Propeller (aanbevolen)              

Type                            APC
Diameter/spoed aanbv.  7x4 of 8x6 of 9x4
Diameter/spoed gebr.    8x3,8 ; 9x3,8 ; 9x4,7
Gewicht                        9 gram
           

Regelaar

Type                            Roxxy BL-Control 808
Functies                       Vooruit, stop, rem
Bijzonderheden             BEC, temperatuurbeveiliging, power cut off, LED aanduiding motortype, start-
beveiliging, automatische programmering, RX-filter (=afschakeling bij vreemd zendersignaal)
Afmetingen                   21 x 16 x 7
Gewicht                        12 gram

Accu

Type                            Lipo Battery 2S1P 7,4 V 350 mAh, of
Lipo Battery 2S1P 7,4 V 1000 mAh (aanbevolen)
Afmetingen                   10 x 38.5 x 56 mm
Belasting (max.)           7 A
Laadstroom                  350 mA / 1000 mA
Gewicht                        34 gram / 41 gram

Terug ...

adverteren | contact | © 2007